ผลข้างเคียงของการให้อาหารสายยางการให้อาหารทางสายยางแม้จะมีประโยชน์มาก แต่ก็อาจเกิด "ผลข้างเคียง" หรือภาวะแทรกซ้อนได้ หากจัดการไม่เหมาะสม ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 ด้านหลัก ดังนี้ครับ:
1. ผลข้างเคียงด้านระบบทางเดินอาหาร (พบบ่อยที่สุด)
ท้องเสีย (Diarrhea): อาจเกิดจากอาหารไม่สะอาด, ให้อาหารเร็วเกินไป, หรือสูตรอาหารมีความเข้มข้นของน้ำตาลสูงเกินไป
ท้องอืดและอาหารไม่ย่อย (Distentio
n & Retention): ผู้ป่วยจะรู้สึกแน่นท้อง เนื่องจากกระเพาะอาหารเคลื่อนตัวช้า หรือให้อาหารปริมาณมากเกินไปในหนึ่งมื้อ
คลื่นไส้ อาเจียน: มักเกิดจากการเปลี่ยนสูตรอาหารใหม่เร็วเกินไป หรือผู้ป่วยนอนราบขณะให้อาหาร
ท้องผูก (Constipat
ion): เกิดจากสูตรอาหารมีกากใย (Fiber) น้อยเกินไป หรือร่างกายได้รับน้ำไม่เพียงพอ
2. ผลข้างเคียงด้านกายภาพและอุปกรณ์
เนื้อเยื่อจมูกระคายเคือง: การใส่สายผ่านจมูกนานๆ อาจทำให้เกิดแผลกดทับในรูจมูก หรือเกิดอาการไซนัสอักเสบได้
สายยางอุดตัน: เกิดจากการล้างสาย (Flush) ไม่สะอาดหลังให้อาหาร หรือบดยาไม่ละเอียดพอ ทำให้ต้องเจ็บตัวเปลี่ยนสายใหม่บ่อยๆ
สำลัก (Aspiratio
n): หากผู้ป่วยนอนราบขณะให้อาหาร อาหารอาจไ
หลย้อนกลับเข้าสู่หลอดลม ทำให้เกิด ปอดอักเสบติดเชื้อ ซึ่งอันตรายมาก
3. ผลข้างเคียงด้านสมดุลร่างกาย (Metabolic)
ภาวะน้ำตาลในเลือดสูง: พบได้บ่อยในผู้ป่วยเบาหวานที่ได้รับอาหารสูตรปกติในปริมาณที่เข้มข้นเกินไป
ภาวะขาดน้ำ (Dehydrati
on): หากให้แต่อาหารโดยไม่เติมน้ำเปล่าตามสัดส่วนที่เหมาะสม โดยเฉพาะใ
นสูตรอาหารที่เข้มข้นสูง
แร่ธาตุในเลือดผิดปกติ: เช่น โซเดียมหรือโพแทสเซียม สูงหรือต่ำเกินไป ซึ่งส่งผลต่อการทำงานของหัวใจ
🛠️ วิธีป้องกันและแก้ไขเบื้องต้น
ผลข้างเคียง วิธีป้องกัน / แก้ไข
ท้องเสีย รักษาความสะอาดอุปกรณ์, ปรับความเร็วการให้ให้ช้าลง
ท้องอืด ดูดเช็กอาหารค้างก่อนมื้อถัดไป (ถ้าค้าง >150 ml ให้เลื่อนมื้อ)
สำลัก ยกหัวสูง 30-45 องศา ขณะให้และหลังให้ 1 ชม.
สายตัน ล้างสายด้วยน้ำต้มสุก 30-50 ml ทั้งก่อนและหลัง ให้อาหาร/ยา
เจ็บจมูก เปลี่ยนตำแหน่งพลาสเตอร์ที่ติดจมูกทุกวันเพื่อลดแรงกด
⚠️ สัญญาณเตือนที่ต้องพบแพทย์ทันที
ผู้ป่วยไออย่างรุนแรง หน้าเขียว หรือหอบเหนื่อยขณะให้อาหาร (สัญญาณการสำลัก)
ท้องเสียรุนแรงเกิน 3-5 ครั้ง หรือถ่ายเป็นเลือด
มีไข้สูงโดยไม่ทราบสาเหตุ (อาจเกิดจากปอดอักเสบหรือการติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร)
สายยางหลุดหรือเลื่อนออกมา (ห้ามดันกลับเข้าไปเองเด็ดขาด)
